Bağevi’ne Gizlenen Eserler

Barbare Bağevi’nde yer alan Barbare Studio’nun ikinci sergisi “Temas Bölgesi”, ziyaretçilerini bu kez toprağın görünmeyen katmanlarına davet ediyor. İlk sergi “Yer Duygusu”nda mekânla kurulan ilişkinin izini süren yolculuk, bu kez odağını bağın yüzeyinden köklerine, mikroorganizmalara, simbiyotik ilişkilere ve doğanın görünmeyen işleyişine çeviriyor.

Sergi deneyimi daha başlamadan verilen ilk öneri dikkat çekici: Yürüyüş ayakkabılarınızı giyin. İlk bakışta sıradan görünen bu tavsiye, serginin nasıl bir deneyim vaat ettiğini özetliyor. Çünkü “Temas Bölgesi”, eserlerin karşısında durup onları izlemekten çok, bağın içinde yürümeyi, toprağın ritmine eşlik etmeyi ve üretimin arkasındaki emeği deneyimlemeyi öneriyor. Ziyaretçi yalnızca sanat yapıtları arasında değil; rüzgârın, asmaların ve toprağın da eşlik ettiği canlı bir ekosistemin içinde ilerliyor.

​Program, Barbare’nin sofrasında başlayan lezzetli bir yemek ve muhteşem bir manzara eşliğinde açıldı. Bölgenin kendine özgü rüzgârını hissederken serginin kavramsal çerçevesini dinledik. Ardından küratör T. Melis Golar eşliğinde bağlarda ilerleyerek eserleri yerinde deneyimledik. Yürüyüş boyunca eserlerle birlikte patikalar, doğanın sesleri, bitkiler ve bağın ritmi de serginin ayrılmaz bir parçasına dönüştü. Bu deneyimi önemli kılan bir diğer unsur ise serginin bağın gündelik işleyişiyle kurduğu uyum. Eserler, bağın mevcut ritmine eklemlenen ve onunla birlikte var olan yapılar olarak konumlanıyor.

Arazinin rüzgârlı yapısından beslenen A. Serkan Aka – Telli Terbiye ve Yer Çekimi işleri, rüzgârla birlikte harekete geçerek sesi bir bileşen hâline getiriyor. Aynı şekilde bağın içinde dolaşırken karşılaşılan Action Pyramid – Yarıfiziksel: Bir Titreşimsel Değişim Alanı Olarak Bağ işi, bağın görünmeyen titreşimlerine kulak vermeyi gerektiriyor. Traktörün geçtiği yollar, bağın üretim düzeni ve günlük bakım süreçleri sergi tarafından kesintiye uğratılmıyor; aksine bu dolaşımın içinde, neredeyse görünmez bir eşlik hâlinde yer alıyor. Bazı işler açık arazide, bağın içine yerleşirken; bazıları daha korunaklı alanlarda, depoda konumlanarak bu ritme saygılı bir dağılım yaratıyor. Böylece sergi, bağın “çalışan” bir üretim alanı olarak sürekliliğini bozmak yerine onunla birlikte akıyor. Bu anlamda “lokal gibi gezmek” tanımı, bu tür deneyimlerle karşılığını buluyor; ziyaretçi mekâna hükmeden değil, ona saygıyla yaklaşan, dikkatle kulak kabartan bir konuma yerleşiyor.

​Bruno Latour’un “Bilimin görevi bize hakikati sunmak değildir.” sözüyle açılan “Temas Bölgesi”, Gaia Hipotezi’nden beslenerek insanı merkeze alan bakış yerine yaşamı birbirine bağlı ilişkiler ağı olarak ele alıyor. Sergi, doğayı yalnızca gözlemlemeyi değil; onunla birlikte düşünmeyi, onun temposunda yürümeyi ve aynı sistemin geçici bir parçası olduğumuzu yeniden hatırlamayı öneriyor.

Gezinin sonunda bağda üretilen şarapları yudumlarken Melis Hanım’a birkaç soru soruyorum.

Barbare Studio’yu üç kelimeyle anlatsanız, ne derdiniz?

Azim, uyum ve öğrenme.

“Temas Bölgesi”nin ilhamı neydi?

Bu sergi, geçtiğimiz yıl gerçekleştirdiğimiz “Yer Duygusu” sergisinin devamı niteliğinde. En başından itibaren üç sergilik bir araştırma serisi olarak kurguladık. “Yer Duygusu”nda ortaya çıkan sorular bizi bu sergiye taşıdı. Bu kez odağımızı toprağın altındaki ilişkilere, görünmeyen bağlara ve doğanın işleyişine çevirdik. Bir anlamda ilk serginin yarattığı merakın peşinden gitmeye devam ediyoruz.

Ziyaretçiler Barbare'ye geldiklerinde sergiyi nasıl gezmelerini önerirsiniz?

Ziyaretçiler için hazırladığımız bir rota haritası ve kitapçık bulunuyor. Kitapçıkta sanatçıların isimleri, eserlerin konumları ve yapıt bilgileri yer alıyor. Bunu bir yönlendirme rehberi gibi düşünebilirsiniz. Her eserin yanında ise daha ayrıntılı künyeler bulunuyor. Ancak sergiyi yalnızca bu bilgiler üzerinden deneyimlemek yerine, yürüyüşün kendisini de sürecin bir parçası olarak görmek önemli.

Künyelerin ötesinde, sergiyi daha iyi deneyimlemek için ziyaretçilere ne önerirsiniz?

Bir eseri gördükten ve künyesini okuduktan sonra hemen diğerine geçmemelerini öneririm.

Eserler arasındaki yürüyüş rotasını deneyimlesinler; çevredeki bitkileri, hayvanları, sesleri, rüzgârı ve atmosferi fark etsinler. Yürümek zaten başlı başına düşünsel bir alan yaratıyor. Eğer yanlarında biri varsa, eserler üzerine sohbet ederek ilerlemeleri de bu deneyimi zenginleştirecektir.

Barbare sizin için yalnızca bir bağ evi mi, yoksa daha fazlası mı?

Barbare benim için yalnızca bir bağ evi değil. Burası bir temas alanı. İnsanların, fikirlerin ve doğanın karşılaşabildiği, birbirini dönüştürebildiği bir mekân. Aynı zamanda etkileşimin, birlikte üretmenin, sahiplenmenin ve kabul etmenin atmosferini yaratan yaşayan bir alan.