Türk Şiirinde Metafor Algısı ve Anlamı Üzerine İstatistiksel Değerlendirme

Ulusal Tez Merkezinde gezerken bir teze tesadüf ettim. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalında, Ebubekir Sıddık Ergün’ün 2015 yılında doktora tezi olarak tamamladığı çalışmasında genel bir sorunu ele almış: “Edebî Metnin Yorumunda Algı ve Anlama Bağlı Öznel Yaklaşım Sorunu: Türk Şiirinde Metafor Örneği”.

Dr. Ergün, tezinde “…insanın öznelliğine dair en güçlü yönü, bakış açısı ve kararlılığıdır. Bütünüyle, insanın ürettiği fikir ve sanat başyapıtları da, yıkım ve felaketleri de bu yönünün ürünüdür. Dolayısıyla öznelliğin nasıl bir zeminde gelişeceği en önemli sorudur. İkinci olarak öznellik, farklılıkların özgünlüğü olmakla beraber ayrışma değildir. Ayrışacak noktalardan çok, insanın, birleşeceği ortak zeminlere ihtiyacı olduğu açıktır. Bu bağlamda kendine özgü, bireysel farklılıkları her anlamda özgünlük haline getirebilecek beceriyi insana kazandırmak eğitimin görevidir.” ve yine “Bu araştırmada öznellik temelde algı, anlama ve yorumlama olmak üzere, üç temel süreci içerdiği varsayımından yola çıkılmıştır. Bu temel süreçlerin her yönüyle betimlenmesi bireyin öznel yetkinliğini elde edebileceği eğitim süreçlerinin geliştirilmesine de katkı sağlayacaktır. Bu düşünceden hareketle edebiyat dersinin doğal bileşeni olan estetik boyutunu da dikkate alarak, öznelliğin sözel malzemeye dönük estetik algı boyutunun nasıl betimlenebileceği bu araştırmanın temel problemini oluşturmuştur.” diyor.

Tezin hedefinde edebiyat, dil ve anlatım eğitiminin hem dil hem estetik boyutu içerdiği düşüncesinden hareketle bu araştırma öznelliğin, estetik sözel malzemeyi önce algılamada, sonra, anlama ve yorumlamadaki görünümünü bilişsel ve dilbilimsel olarak betimlemek var. Oldukça kapsamlı (555 sayfa tez ve 263 sayfa ek ile toplam 818 sayfa) olan bu tez çalışmasında asıl ilgimi çeken ve sizlerle paylaşmak istediğim tarafı çalışma yönteminin hem nicel hem nitel araçların kullanıldığı karma bir istatistik değerlendirmesi ile tamamlanmış olmasıydı. Fakat tezi okuduktan sonra özellikle yazın eğitimindeki iyileştirme alanlarını tespiti ve çözüm önerilerini gördükten sonra sizlerle ciddi bir şiir sorunumuzun olduğu gerçeğini paylaşmak istedim.

​Yazar doktora tezini belki bir gün poetik kitaplar arasında yerini alacak biçimde yayımlar. Detaylı olarak incelediği kavramlar için ayrıca bir kitap bile yayımlayabilir (algı psikolojisi, metin algısı, estetik algı, imge, imgelem, arketip, mazmun, metafor, anlam ve öznellik gibi kavramların net bir şekilde tanımlamıştır); bu kavramları meraklısı için dipçede açıkladım.