
Ahmet Burak Turan'ın Anadolu’nun, Balkanlar’ın ve Kafkasya’nın birçok bölgesini dolaşarak hazırladığı Türk mitolojisine dair ayrıntılı çalışması Türk Canavarları Sözlüğü – Şamanist Söylencelerde Canavarlar ve Şeytani Ruhlar, Aslı Ekim’in çizimleri ile Holden Kitap tarafından yeniden yayımlandı.
Türk Canavarları Sözlüğü’nün diğer sözlüklerden farkı, mitolojiyle ilgili genel bilgiler, varlıklar, şahıslar, temalar yerine, tamamen şeytanî varlıklara yoğunlaşması. Okur, bu kitapta mitolojik bilgi alanının, kötü ruhlarla ilgili olan kısmıyla karşılaşacak. İnsana hastalık getiren kötü ruhlardan, halüsinasyon gördüren varlıklara kadar her şey var. İnsanın gelecekle ilgili yaptığı kötü tahminlerden, tabiat olaylarına kadar her şey bir kötü ruha bağlanarak açıklanmış. Aslında tabiat bilgisi, soyutlama yapılarak, tabiatı yöneten ruhlar üzerinden anlatılmaya çalışılmış.
“Kiştey Ana: Türk mitolojisinde Erlik Kağan’ın bütün kızlarının ismi bilinmez. Ama dokuz kızından biri olan Kiştey Ana yani bilinen diğer adıyla Zina Tanrıcası, bütün fahişelerin atası olması hasebiyle, diğerlerinden daha ünlüdür. İnsanları zina yapmaya, evlilik dışı ilişkiler kurmaya iten odur. Saçlarının kara yılanlara benzediği ve suratının çeşitli yerlerinde tam dokuz tane gözü olduğu rivayet edilir. Bu yüzden ona Dokuz Gozlu Kiştey dendiği de olur. Kiştey diğer kız kardeşleri gibi çok güzel bir kadın vücuduyla tasvir edilir. Ama hepsinin de suratı korkunç gözükmektedir. Bu yüzden her zaman başlarını kalın örtülerle kapatmış olarak görünürler. Göğe yükselen şamanı yolundan çevirmek için vücutlarının güzelliğini kullanırlar. Onu yataklarına davet ederler. Şaman aldanırsa ruhu başka ruhlar tarafından cezalandırılır.”
“Pitsen: Kır saçlı, çirkin yüzlü, tüylü, çoğu zaman maymuna benzeyen, kambur ve kapkara bir ruhtur. Ormandaki boş av kulübesinde yaşar. Genç, güzel bir kadın kılığına girip ormana yalnız gelen avcılarI kandırır, uçurumdan atar. Bazen de avcılarla evlenirler. İlk başta mutlu bir evlilikleri olur, avcı hızla zenginleşir ama bir süre sonra gerçek yüzü ortaya çıkar. Böyle bir olayda, Pitsen evde gizlice kertenkele, kurbağa gibi şeyler yerken kocasına yakalanır. Ve avcı onun uzun dişli çirkin bir canavar olduğunu böylece fark eder.”