İz Öztat “Şimdi ve Orada, ya Sonra?” Sergisiyle Zilberman’da

Zilberman Dialogues, İz Öztat’ın Zilberman Berlin’de gerçekleşen “Vorbei mit der Übeltäterei / Geçti Gitti Kötülükler” başlıklı kişisel sergisinin paralelinde, “Şimdi ve Orada, ya Sonra?” sergisini 22 Nisan’a kadar sanatseverlerle buluşturuyor.

Galerinin İstanbul ve Berlin’de yer alan sergi mekânları arasında bir bağ kurmayı amaçlayan Zilberman Dialogues, İz Öztat’ın Berlin’deki sergisinden bir seçkiyi Mısır Apartmanı’nın ikinci katında izleyiciye sunuyor. Bu seçkide Öztat, Almanca edebiyatın –Kasperle kukla tiyatrosu ve Faust efsanesi gibi–geleneksel tür ve temalarının, kolektif hafızaya nasıl yerleştiğini, ulusal anlatılar tarafından nasıl benimsendiğini ve günümüzde davranış normlarını ve biçimlerini nasıl şekillendirmeye devam ettiğini araştırıyor. Bu yolla sanatçı, sanatsal irade ve suç ortaklığı, itaat ve itaatsizlik, şeytanlaştırma ve ceza üzerine sorularla meşgul oluyor.

“Şeytanla Pazarlık Üzerine Etütler (2026) başlıklı üçlemeye; Faust efsanesine, özellikle de Goethe’nin Faust eserine dair tarihi gravürler ve ahşap baskılar kaynaklık ediyor. Paneller düşünürü çalışma odasında, Mephisto, şeytanlar ve diğer alegorik motifler ile beraber betimliyor. Sahnelere, tıpkı kukla tiyatrosunda olduğu gibi –işaret eden, baştan çıkaran ve yön veren– çeşitli eller müdahale ediyor. Böylece Faust’un edimlerini, yukarıdan yönlendirilen ve iradeye sahip olmayan bir şekilde temsil ediyor. Faust bilgi açlığı, etkiye karşı savunmasızlığı ve suç ortaklığı arasında gidip geliyor. Sanatçının seneler içinde geliştirdiği kendine özgü ikonografiyi örnekleyen kırmızı geometrik formlar beliriyor; biçimler farklı görüş açıları oluşturuyor, siyasi çağrışımlara alan açıyor ve Faust’u takdir yetkisi sınırlı bir figür olarak betimliyor.

Kırmızı üçgen, Şimdi ve Burada, ya Sonra? (2025) başlıklı videoda, itaatsiz bir kuklanın kırmızı, ters üçgen burnu olarak mizahi bir şekilde yeniden ortaya çıkıyor. Kamera önünde icra edilen bu kukla oyunu ulusal anlatılarla –ve bastırdıklarıyla, dışarıda bıraktıklarıyla– ilgileniyor, Kasperle tiyatrosunun dilini Karagöz oyunundan öğeler ile bir araya getiriyor. Gösterinin merkezindeki devinim, sözleşmeler aracılığıyla kurulan üç ayrı ilişki üzerinden ilerliyor: şeytan ile imzalanan Faustyen sözleşme, sanatçının aldığı fon karşılığında devlet ile imzaladığı sözleşme ve kukla olma arzusunun müzakere edildiği bir sözleşme. Bu ilişkilerde rıza, ret ve müzakere görünür olurken sanatçının irade gösterme gücü, çalışmalarının kurumsal şartları ve hesap verebilirliği sorgulanıyor. Eserde bazı kuklalar müzakereleri sürdürüp anlaşmalara varırken, bazı kuklalar boyun eğmeyi reddederek kendi hakikatlerini tanıyan bir adalet talebinde diretiyorlar.”

​Künye: Here and Now, and After? / Şimdi ve Burada, ya Sonra?, 2025 HD video, 26' 10'' Ed. 5 + 1 A. P.