12 OCAK, SALI, 2016

Edebiyatın Doğusu; Burç Kuşağı

Tarihin başından beri insanoğlunun merakını cezbeden mevzulardan biri olmuştur, yıldızlar ve onlara bağlı olarak vücut bulan yıldız ilmi… Elbette söz konusu olan mesele, peyda olduğu günden bu zamana ulaşana değin pek çok işleme tâbi olmuş, değişmiş, tahrif edilmiştir.

Edebiyatın Doğusu; Burç Kuşağı

Yıldızların hareketlerine, gökyüzündeki dizilişlerine göre şekillenen yıldız ilmi, dünyanın kimyasal, fiziksel durumundan başka, ademoğlunun ruh hali (psikolojisi) üzerinde de etkisi olan bir ilim olarak kabul görmüştür, başta Doğu ve birçok coğrafyada. Bu ilmin sahih çizgileri olduğunu söyleyenler olduğu gibi bunu tamamen bâtıl bir inanış olduğu konusunda ısrar eden âlimler de olmuş ve konu yüzyıllar boyunca tartışmalara sebep olmuştur. Birçok mitosun doğal kurgusuna yön veren bu ilim (Yunan, Pers, İbranî)  İran'ı, Hint diyarını ve Anadolu'yu tesiri altına alan divan edebiyatına, 19. yüzyılda Fransız şairlerinin bir kısmına, 20. yüzyılda Latin Amerika Edebiyatı'nın 'büyülü gerçeklik' akımının gök efsanelerine dayanan kurmaca damarlarına,  Uzakdoğu edebiyatına ve son olarak da postmodern metinlere yapıbozum yöntemiyle girmiştir.

Doğu’da yıldızlarla uğraşma işine ''İlm-i Tencim'', ''İlm-i Nücum'' gibi isimler koymuşlardır. Yıldızların hareketlerine bağlı olarak, bu durumu yorumlama işini de, ''İlm-i Ahkâm-ı Nücûm'' olarak isimlendirmişlerdir. Yıldızların gökyüzünde aldığı şekillere ve birbirlerine olan fiziksel yakınlıklarına göre teşekkül eden doktrin etrafında kümelenen külliyat on iki burç hâlinde kategorize edilmiştir. 

  • Clerics studying astronomy andgeometry, French, early 15th century

Clerics studying astronomy andgeometry, French, early 15th century

Burçların ilk olarak hangi medeniyette ve nasıl ortaya çıktığı ile ilgili görüşler fazladır. Bu teorilerden en çok kabul görenlerinden biri burçlar olgusunun ve astroloji ilminin Nebatiler tarafından bulunduğudur. Nebatiler bugünkü Ürdün yakınlarında yaşayan bir halktı, dini inançları yıldızlara tapınma ritüeli etrafında teşekkül eden bir sisteme sahipti. Bu durum doğal olarak Nebatiler'in yıldızları ve gökyüzünü daha derinlemesine incelemelerine ve bu bağlamda yıldız ilmi üzerinde daha fazla bilimsel çalışma yapmalarına neden olmuştur. Nebatiler'e göre yıldızların hareketleri, onların bir üst katmanında olduğuna inandıkları Yaratıcı'nın tavırlarıydı.

Din ve bilimi ortak bir disiplinde yoğuran Nebatiler, zamanla yıldız ilmini daha kuramsal bir hale dönüştürmüşlerdir. İbranî literatüründen aldıkları isimlerle yıldızları tabir eden Nebatiler, uzun gökyüzü ve insan psikolojisi üzerine yaptıkları gözlemleri somut bir teze dönüştürüp, 'Zühre' isimli kitapta topladılar. Yıldız bilmi bu aşamadan sonra iyice kök saldı ve onlarca farklı coğrafyada tesir ettiği medeniyetlerin kültürel ve dini yasalarıyla fermente olarak, farklı ayırtılarıyla eski dünyada gelişimini tamamladıktan sonra, yirminci yüzyıla kadar geldi. Ayrıca kabuk değiştirdiği haliyle, dünyanın gizli bir simetrisinin olduğu imasını yapan bu mesele geleneksel ve dahi modern, postmodern edebiyat metinlerine de sirayet etti. Bu gizli simetri iması, yıldızların birbirlerine olan mesafeleri ve hareketlerinin kolektif bilinçaltına, insanın id duygusuna- ilkel benliğine ve bunlara bağlı olarak şekillenen Freud’un totem ve tabu meselesi üzerinden kültürel kimliğin biçimlenmesinde etkili oldu.

Bunlarla birlikte on iki burç hâlinde taksim edilen yıldız ilmi, Doğu medeniyetinde büyük imparatorlukların saraylarında bir bilim olarak kabul gördü.  Semavi üç büyük dinin temel yasalarıyla çelişen yerleri bu minvalde evriltildi, restore edildi.

Burçlar, insan psikoloji üzerinde karakter belirleme fonksiyonları olan bir ilim olarak kabul görmeye başladıktan sonra sosyal, siyasi, ekonomik ve bilimsel alanlara büyük etki etti. Hint coğrafyasında insanlar etkisinde olduklarına inandıkları burçların uyumuna göre evlilikler yaptılar. Mezapotamya'da bazı medeniyetler uğursuz saydıkları burç dönencesinin olduğu zamanlarda gece evlerinden dışarı çıkmadılar. Pers hükümdarları sefere çıkmak için kendi burçlarının, diğer burçları etkisine aldığı zamanı beklediler.

Osmalı Sarayı'nda da yıldız ilmine ehemmiyet verildi, öyle ki astronomi ile hemhal olan müneccimbaşıları denen gürûh, bu mevzu ile meşgul oldu. Osmanlı Sarayı'nda eşref saatleri olarak bilinen zaman dilimleri yıldızların durumlarına göre belirlendi ve bu zaman diliminin dışında yapılacak doğumlar ya ertelendi ya da öne alındı. Bazı medeniyetlerde tıp bilimi, yıldız ilmi ile müşterek bir zeminde icra edildi. Bu durum Batı Dünyası'na da etki eti. Bu konuda ünlü isimlerden Hipokrat ''Astrolojiyi bilmeyen bir hekimin, kendisini hekim görmeye hakkının olmadığını'' dile getirmiştir. İslamiyet, Hristiyanlık ve Musevilik gibi üç büyük dinin kutsal kitaplarında burçlarla ilişkilendirilecek kavramlar üzerinde çalışmalar yapıldı.

Halen konuştuğumuz dilin içinde canlı olan birçok kavram vardır, yıldız ilminin kültür ve medeniyetimize tesirinin ne kadar güçlü oluğunu gösteren. '' Yıldızım düşük'', ''Onunla yıldızımız barışmıyor'', ''Yıldızı parlamak'', ''Yıldızımın zamanı daha gelmedi'' gibi günlük dilin içinde yuvalanmış birçok ibareyi kanıt olarak göstermek mümkündür.

Yıldız ilmi, Batı Dünyası'nın Amerika'yı keşfinden sonra, Amerika'da mevcut halde bulunan medeniyetlerin kültüründeki başka bir ilimle de şaşırılacak derecede benzerlik göstermiştir.

ON İKİ BURÇ

1- Hamel(Koç) : Merih yani Mars yıldızının etkisindedir. Tabiâtı, Nariyye yani, Ateş'tir. Genel olarak Cevza burcuyla iyi anlaşırlar. Seretan burcuyla iyi ilişkiler kuramazlar.

Karakter olarak, öfkeli,sert ve atak olurlar. Girişken ve kararlıdırlar. Fikirleri dengelidir. Daima kavga ve mücadele durumundadırlar. Merih beşinci feleğe ve cumartesi gecesi ile salı gününe hâkimdir. Renkleri ateşin rengi olan kırmızı ve kırmızıya yakın olan renklerdir. Hamelin değişik nüansları bihassa Latin Amerika mitoslarında karşımıza çıkar.

2- Sevr(Boğa) : Zühre yani, Venüs yıldızının etkisindedir. Tabiatı, Turabiyye yani, Toprak'tır. Genel olarak Seretan burcuyla iyi anlaşırlar. Esed burcuyla düşmandırlar.

Zühre yıldızının etkisinde olanlar, ekseriye güzel, zarif, duygusal olurlar. Dürtülerini kontrol etmekte zorlanırlar. Eğlenceyi severler, süse düşkündürler. Zühre üçüncü feleğe Salı gecesi ile Cuma gününe egemendir. Yeşil renk Zühre'nindir.  Sevr ile divan edebiyatında sıklıkla karşılaşırız.

3-Cevza(İkizler) : Utarit, yani Merkür yıldızının etkisindedir. Tabiâtı, Havaiyye yani Hava'dır. Yıldızı bu gezegen olanlar, zeki ve önsezileri güçlüdür. Hitabet güçleri yüksektir, uysal ve sanata yatkın olurlar. Neşeli ve duyguludurlar. Bir anları, diğer anlarına uymayabilir. Aynı zamanda hileci ve vefasız olurlar. Utarit ikinci feleğe, pazar gecesi ile çarşamba gününe egemendir. Karışık renkler Utarit'indir. Dostu kamer, düşmanları Şems ile Zühre'dir.  Cevza burcunun, geleneksel metinlerde insanın ruh halinin ikircikli yapısını, girift durumunu izah etmek için çokça üstünde durulmuştur.

4-Seretân(Yengeç): Kamer, yıldızının etkisindedir. Tabiâtı, Maiyye yani Su'dur. Maymun iştahlı, ihmalci, karasız ve hayale düşkündürler. Zayıf, güçsüz, dayanıksız olurlar. Bencil ve endişelidirler. Hayatlarını, duyguları yönetir. Kamer birinci feleğe ve pazartesi günü ile cuma gecesine egemendir. Beyaz renk Kamer'indir. Dostu Şems'tir. Düşmanı yoktur.

5-Esed(Aslan) : Şems yani, Güneş'in etkisindedir. Tabiâtı Nariyye, yani Ateş'tir. Güçlü bir tabiatları vardır. İşlerinde başarılıdırlar. Halkı Güneş gibi çekerler. Gösterişe, eğlenceye tutkundurlar, hayal kurmayı severler. Şems dördüncü feleğe ve pazar günü ile Perşembe gecesine egemendir. Sarı renk Şems'indir. Cevza burcuyla hâkimiyet konusunda sürekli savaş halindedirler. Güneşe tapan toplumlarda bir totem olarak sıkça kullanılan esed burcu, Güneşin hem insan psikolojisi üzerindeki etkisi hem de bir ritüel figürünün yansıması olarak çokça kullanılmıştır.

6-Sünbüle(Başak) : Utarit yani Merkür yıldızının etkisindedir. Tabiatı, Turabiyye, yani Toprak'tır. Duygusal ve detaycı bir mizaca sahiptirler. İnsanlara mesafeli davranmaları normaldir. Titizliğe, etrafında muvazenesi bozuk olan herşeye kafa yorarlar. Dostu kamer düşmanları Şems ile Zühre'dir.

7-Mizan(Terazi):Zühre yani, Venüs yıldızının etkisindedir. Tabiatı, Turabiyye yani, Toprak'tır. Adalet olgusuna gereğinden fazla önem verirler. Ciddi konularından bahs açılmasını pek sevmezler. Eğlenceye düşkündürler, hayatlrını duygu ve mantık olarak iki kısma ayırıp, bu dengeyi korumaya çalışırlar. Cedy burcuyla iyi anlaşamzlar.

8-Akrep: Merih, yani Merkür yıldızının etkisindedirler. Tabiâtı, Maiyye yani Su'dur. Diğer burçların üzerinde hakimiyet kurmaya çalışsalar da pek başarılı olamazlar. Öfkeli, sinsi, sert ve atak olurlar. Girişken ve kararlıdırlar. Fikirleri dengelidir. Daima kavga ve mücadele durumundadırlar. Merih beşinci feleğe ve cumartesi gecesi ile salı gününe egemendir. Kırmızı renk Merih'indir. Delv burcu düşmanlarıdır. Zaman zaman Esed ve Cevza burcuyla da hâkimiyet mücadelesine girerler.

9-Kavs(Yay): Müşteri yani Jüpiter yıldızının ekisindedir. Tabiâtı Nariyye, yani Ateş'tir. Cesur, onurlu ve cömert, zarif ve talihli olurlar. Güzel konuşurlar. Alçakgönüllü ve yumuşak huyludurlar. Müşteri altıncı feleğe ve pazartesi gecesi ile perşembe gününe egemendir. Mavi renk Müşteri'nindir. Merih ile kamer dostları, Zühre ile Utarit düşmanlarıdır.

10-Cedy(Oğlak): Zühal, yani Satürn yıldızının etkisindedir. Tabiatı, Turabiyye, yani Toprak'tır. Kaba, korkak, cimri ve yalancı olurlar. Hurafelere inanırlar ve hayallere dalarlar. Zühal yedinci feleğe ve çarşamba gecesi ile cumartesi gününe egemendir. Siyah renk Zühal'indir. Zühre ve Utarit dostu, Şems ve Kamer düşmanıdır.

11-Delv(Kova):Zühal, yani Satürn yıldızının etkisindedir. Tabiâtı, Havaiyye yani Hava'dır. Bencil ama vicdan sahibi olurlar. Sanatı pek sevmezler. Daha çok matematiksel konulara ilgi duyarlar.

12-Hût(Balık): Müşteri yani Jüpiter yıldızının ekisindedir. Tabiâtı, Maiyye yani Su'dur. Sevgi dolu, vefalı ve çok duygusaldırlar. Dost kavramına ehemmiyet verirler fakat herkesle kolay dost olamazlar. Herhangi bir konu hakkında bilgileri olsa bile susmayı yeğlerler. Fazlaca düşünürler, sanata yatkındırlar. Cevza burcuyla iyi ilişkiler kuramazlar. Pozitivist görüşlerin dünya bilmine ve kültür hayatına sirayet ettiği yıllarda ortaya çıkan ispirtizma içinde bu burç önemli bir yer tutmuştur.

0
14284
2
800 Karakter ile sınırlıdır.
Yorum Ekle